PODSTAWOWE INFORMACJE O PROJEKCIE


- Wykopaliska prowadzi i częściowo finansuje Instytut Archeologii UJ

- Kierownikami są dr Jarosław Źrałka i mgr Wesław Koszkul z Instytutu Archeologii UJ.

- Członkami ekspedycji są archeolodzy, antropolog oraz corocznie kilkoro studentów archeologii.

- Stanowisko znajduje sie w północnej Gwatemali, w departamencie Peten, w odległości 11 km od jeziora Yaxha i ok. 25 km w linii prostej od Tikal, w obrębie Parku Triángulo i składa się z dwóch części - Sektora Północnego i Południowego - połączonych nadsypaną drogą. W obydwu częściach znajdują się kompleksy architektoniczne o charakterze mieszkalnym i ceremonialnym w formie platform, placów i piramid.

- Od 2006 roku PAN prowadzi wykopaliska w obydwu częściach Nakum - w Sektorze północnym przebadana została Budwla 96, 99, W, a także częściowo piramida X; w Sektorze Południowym - bliźniacze Budowle 14 i 15.

- Najważniejszym osiągnięciem projektu jest odkryty w pierwszym sezonie badań w Budowli 15 grobowiec. Jest to jak dotąd pierwszy niewyrabowany pochówek królewski w Nakum i jeden z kilku w rejonie. Komora grobowa o długości ponad 4 m zawierała silnie zniszczone szczątki ludzkie oraz niezwykle bogate wyposażenie w postaci kilkuset paciorków wykonanych z jadeitu i muszli, jadeitowego pektorału spoczywającego na piersi zmarłego oraz naczyń ceramicznych. We wnętrzu jednego z talerzy namalowana jest postać tańczącego boga kukurydzy - jednego z ważniejszych bóstw Majów. Naczyń tego typu znanych jest ponad 30, ale zaledwie kilka zostało odkrytych w czasie wykopalisk - większość trafiła na czarny rynek z rąk rabusiów grobów. Jadeitowy pektorał również należy do rzadkich znalezisk. Zdobiący jedną z jego stron napis hieroglificzny wymienia nieznanego dotąd władcę sąsiedniego ośrodka Yaxha. Być może przez jakiś czas rządził on w Nakum. Grobowiec datowany jest na VII lub przełom VII i VIII wieku n.e.

- W sąsiedniej budowli - Piramidzie 14 - odkryto częściowo zachowany stiukowy fryz ukazujący nogi postaci kroczącej w stronę ogromnych łap prawdopodobnie bóstwa. Drugim ciekawym odkryciem w obrębie Piramidy 14 jest wymodelowany w kamieniu i pokryty stiukiem kanał na wodę. Jak dotąd nie ma analogii dla tego znaleziska.

- W północnej części Nakum w jednej z przebadanych budowli - 99 - na dnie głębokiego wykopu sondażowego odkryto dwa depozyty ofiarne, zawierające szereg przedmiotów - ceramiczny cylinder, którego funkcja nie jest znana (być może pełnił rolę bębna), dziewięć glinianych głów bóstw świata podziemnego, jadeitowe paciorki w kształcie głów małp oraz kolec płaszczki używany podczas rytualnego samookaleczania. Depozyty datowane są na czas między II w. p.n.e a połową III w. n.e.

- Oprócz tego w trakcie badań odkrywane są duże ilości drobnych przedmiotów takich jak kamienne siekiery, rozcieracze, ostrza włóczni, figurki i naczynia ceramiczne oraz ich fragmenty.

- Odkrycia PAN wnoszą ważny wkład do poznania bardzo istotnych momentów w historii cywilizacji Majów, jak okres protoklasyczny (ok. 0 - 250 r. n.e.) czyli czas kiedy tworzyły się jej zręby oraz schyłkowy okres klasyczny (800 - 950 r. n.e.) czyli moment kiedy na większości stanowisk obserwuje się powolny upadek kultury, podczas gdy Nakum przeżywa rozkwit.

- Prace archeologiczne są finansowane z grantów Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, amerykańskiej Foundation for the Advancement of Mesoamerican Studies Inc. (FAMSI) a także dzięki dotacjom z Wydziału Historycznego i Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, jak również Polsko-Amerykańskiego Towarzystwa Etnograficznego w Atlantic City, Fundacji Bratniak, Krakowskim Zakładom Automatyki oraz dzięki środkom finansowym otrzymanym od osób prywatnych.


Dalszych informacji udzielają i materiały fotograficzne udostępniają:

dr Jarosław Źrałka
(zralka.j@gmail.com)

mgr Wiesław Koszkul
(wkoszkul@wp.pl)